https://innews.az/uploads/news/2026-11/_innews_d2d5a37efb80670e1ebdda898_o.jpg
Prezident İlham Əliyevin 19 noyabr 2026-cı ildə Vyetnam Xəbər Agentliyinə verdiyi müsahibə Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərinin tarixi köklərini, bugünkü əməkdaşlıq imkanlarını və gələcək inkişaf istiqamətlərini əhatə edən mühüm siyasi mesajlarla yadda qaldı. Dövlət başçısının fikirləri göstərir ki, onilliklər ərzində formalaşmış dostluq münasibətləri artıq yeni geosiyasi və iqtisadi reallıqlar şəraitində strateji tərəfdaşlıq məzmunu qazanır.
Azərbaycan–Vyetnam dostluğunun tarixi 1959-cu ildə Vyetnam Demokratik Respublikasının Prezidenti Ho Şi Minin Bakıya səfəri ilə başlayır. Bu səfər xalqlarımız arasında qarşılıqlı rəğbət və etimadın möhkəmlənməsində mühüm rol oynayıb. 1983-cü ildə isə Heydər Əliyevin başçılıq etdiyi sovet nümayəndə heyətinin Vyetnama səfəri münasibətlərin inkişafında yeni mərhələ açıb. Ümummilli Liderin təşəbbüsü ilə səfərin səkkiz günədək uzadılması və ölkənin əsas regionlarını əhatə etməsi Vyetnamın inkişafına göstərilən diqqətin ifadəsi idi. Həmin səfərdə əldə olunan razılaşmalar ölkənin iqtisadi inkişafına töhfə verməklə yanaşı, uzunmüddətli əməkdaşlığın istiqamətlərini müəyyənləşdirdi.
Bu tarixi əlaqələr sonrakı illərdə də ardıcıl inkişaf etdirilib. Prezident İlham Əliyevin 2014-cü ildə Vyetnama ilk dövlət səfəri, 2015-ci ildə Vyetnam Prezidenti Çıonq Tan Şanqın Azərbaycana cavab səfəri siyasi dialoqun davamlılığını təmin edən mühüm hadisələr olub. Münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçidi isə 2025-ci ilin mayında Vyetnam Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi To Lamın Azərbaycana dövlət səfəri ilə bağlıdır. Səfər çərçivəsində imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə ikitərəfli əlaqələri yeni siyasi-hüquqi müstəviyə yüksəldib, energetika, investisiya, müdafiə və kibertəhlükəsizlik daxil olmaqla geniş sahələrdə əməkdaşlığın əsaslarını müəyyənləşdirib.
Bu tərəfdaşlığın mühüm cəhətlərindən biri siyasi dialoqun müxtəlif səviyyələrdə və institusional əsasda davam etdirilməsidir. Hökumətlərarası komissiyalar, parlamentlərarası dostluq qrupları, aidiyyəti qurumlar, eləcə də Yeni Azərbaycan Partiyası ilə Vyetnam Kommunist Partiyası arasında əməkdaşlıq əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycan və Vyetnam BMT, Qoşulmama Hərəkatı və digər beynəlxalq platformalarda da qarşılıqlı fəaliyyət göstərirlər. Bütün bunlar münasibətlərin bərabərhüquqluluq və qarşılıqlı maraqlar əsasında inkişaf etdiyini təsdiqləyir.
Siyasi tərəfdaşlığın iqtisadi nəticələrlə möhkəmləndirilməsi qarşıdakı dövrün əsas hədəflərindəndir. 2025-ci ilin yekunlarına görə, iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 150 milyon ABŞ dollarını ötüb. Bununla belə, mövcud göstəricilər tərəflərin real iqtisadi imkanlarını tam əks etdirmir. Energetika sahəsində əməkdaşlıq bu potensialın reallaşdırılması üçün mühüm zəmin yaradır. SOCAR ilə Vyetnamın Milli Neft və Qaz Şirkəti – PetroVietnam arasında 2025-ci ildə imzalanmış Anlaşma Memorandumu neft-qaz yataqlarının kəşfiyyatı və işlənilməsi, texniki xidmətlər və mütəxəssis hazırlığı sahələrində birgə fəaliyyət imkanlarını genişləndirir.
Vyetnam şirkətlərinin Azərbaycan iqtisadiyyatına marağı da artır. “ROX Group”un ölkəmizdə tikinti, infrastruktur, günəş və külək enerjisi layihələrində iştirak etmək niyyəti bunun konkret nümunəsidir. 2026-cı ilin sentyabrında Bakıda keçirilən İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində şirkətlə müvafiq sənədlərin imzalanması qarşılıqlı investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu təşəbbüslər əməkdaşlığın ticarətlə məhdudlaşmayaraq istehsal, infrastruktur və müasir enerji texnologiyalarını da əhatə edə biləcəyini göstərir.
Nəqliyyat və logistika sahəsi də tərəfdaşlığın perspektivli istiqamətlərindəndir. 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Vyetnamla bağlı tranzit daşımalarının həcmi əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən altı dəfə artaraq 8 min tondan çox olub. Azərbaycanın Orta Dəhliz və Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizləri üzərində yerləşməsi Vyetnamdan Avropaya və əks istiqamətdə yüklərin daşınması üçün əlverişli imkanlar yaradır. Bu marşrutlardan səmərəli istifadə ölkəmizin tranzit rolunu gücləndirməklə yanaşı, Vyetnam biznesinin yeni bazarlara çıxışını da asanlaşdıra bilər.
Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərinin möhkəm təməlində humanitar əlaqələr də mühüm yer tutur. Heydər Əliyev Fondunun Vyetnamda həyata keçirdiyi təşəbbüslər, o cümlədən Ha Giang əyalətində ibtidai məktəbin tikintisi, təhsil proqramlarının və Hanoy Ticarət və Turizm Kollecinin dəstəklənməsi xalqlarımız arasında dostluğun əməli ifadəsidir. Fondun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın 2025-ci ildə Vyetnama səfəri də bu əlaqələrin genişlənməsinə töhfə verib
Təhsil sahəsində əməkdaşlıq isə zəngin tarixi ənənəyə malikdir. Sovet dövründə təxminən 5 min Vyetnam vətəndaşının Azərbaycanda təhsil alması iki xalq arasında bilik və təcrübə körpüsü yaradıb. 2025-ci ildə Vyetnam Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi To Lamın iştirakı ilə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində Ho Şi Minin Memorial otağının açılması bu tarixi bağlılığın rəmzi hadisələrindən biri oldu. Bu gün universitetlərarası əməkdaşlıq, tələbə mübadiləsi və Qoşulmama Hərəkatına üzv dövlətlərin vətəndaşları üçün yaradılmış təhsil qrantları həmin ənənənin davam etdirilməsinə imkan verir.
Mədəniyyət sahəsində də əlaqələr zəngin məzmuna malikdir. 2026-cı ildə Vyetnam Günlərinin ilk dəfə Bakı ilə yanaşı Qəbələdə keçirilməsi, vyetnamlı şair Mai Van Phanın “Gün doğarkən” şeirlər toplusunun Azərbaycanda nəşri mədəni mübadilənin genişləndiyini göstərir. Bu əməkdaşlığın tarixi kökləri isə daha əvvələ gedib çıxır: bəstəkar Qara Qarayev 1955-ci ildə “Vyetnam süitası”nı yaradıb, rejissor Əjdər İbrahimov 1959–1962-ci illərdə Vyetnamda çalışaraq ölkənin milli kino məktəbinin inkişafına töhfə verib. Onun “Vyetnamda gördüklərim” kitabının vyetnam dilinə tərcümə edilərək bu il Hanoyda təqdim olunması həmin yaradıcı irsin bu gün də yaşadığını göstərir.
Dostluq münasibətlərinin səmimiliyi çətin anlarda nümayiş etdirilən həmrəyliklə də ölçülür. Azərbaycanın 2024-cü ildə “Yaqi” fırtınasının, 2025-ci ildə isə genişmiqyaslı daşqınların yaratdığı fəsadların aradan qaldırılması üçün Vyetnama maliyyə yardımı göstərməsi qarşılıqlı dəstəyin və humanitar həmrəyliyin nümunəsidir.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsinin əsas mesajı ondan ibarətdir ki, Azərbaycan–Vyetnam münasibətləri tarixi dostluqdan qaynaqlanaraq yeni strateji inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Vyetnam Cənub-Şərqi Asiyanın dinamik iqtisadiyyatlarından biri, Azərbaycan isə Cənubi Qafqazın mühüm enerji və logistika mərkəzidir. Bu imkanların uzlaşdırılması ticarət, sənaye, kənd təsərrüfatı, energetika, nəqliyyat və investisiya sahələrində yeni layihələrin həyata keçirilməsi üçün geniş perspektivlər açır.
Məhz buna görə də Bakı ilə Hanoy arasında strateji tərəfdaşlığın əhəmiyyəti yalnız imzalanmış sənədlərlə ölçülməməlidir. Əsas hədəf siyasi iradəni konkret iqtisadi nəticələrə, tarixi dostluğu isə xalqların rifahına xidmət edən davamlı əməkdaşlığa çevirməkdir. Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Xəbər Agentliyinə müsahibəsi bu hədəflərin həyata keçirilməsi üçün mövcud imkanları və Azərbaycanın tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsinə verdiyi önəmi aydın şəkildə ortaya qoyur.
Elnarə Akimova
Milli Məclisin deputatı,
YAP İdarə Heyətinin üzvü,
Filologiya elmləri doktoru
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin