Kənd məktəblərində müəllim çatışmazlığı: problemlər və həlli yolları

Kənd məktəblərində müəllim çatışmazlığı: problemlər və həlli yolları Kənd məktəblərində müəllim çatışmazlığı: problemlər və həlli yolları https://innews.az/az/news/id-40279

Təhsil səviyyəsinin yüksəldilməsi yalnız uşaqların təhsilə olan marağının artırılması ilə kifayətlənməməlidir. Bu sahədə müəllimlərin az əməkhaqqıdan şikayət etməsi də təhsilin keyfiyyətinə təsir göstərən əsas amillərdən biridir.

Təhsil eksperti Elşən Qafarov təhsildə mövcud problemlərdən, ucqar rayonlardakı təhsil çatışmazlıqlarından və müəllimlərin əməkhaqqı ilə bağlı məsələlərdən bəhs edir.

Kənd yerlərində təhsil problemləri

Kənd yerlərində ayrı-ayrı fənlər üzrə müəllim çatışmazlığı problemi ciddi olaraq qalmaqdadır. Bu, xüsusilə təsviri incəsənət, texnologiya, musiqi, fizika, kimya, biologiya və coğrafiya kimi fənlərdə daha çox hiss olunur. Dərs saatlarının azlığı (ümumi orta məktəblərdə 5-7 saat, tam orta məktəblərdə isə 5-10 saat) bu fənlər üzrə müəllimlərin kənd yerlərində işləməyə marağını azaldır. Bu problem az əməkhaqqı ilə daha da ağırlaşır. Hazırda bu müəllimlər orta hesabla 200-250 manat əməkhaqqı alırlar ki, bu da gəncləri kəndlərdə işləməyə cəlb etmək üçün kifayət deyil.

Müəllimlərə kənd yerlərində kirayə haqqı kimi 100-150 manat təklif edilsə də, çox vaxt yaşayış şəraitinin qeyri-kafi olması səbəbindən bu təkliflər də kifayət qədər cəlbedici olmur. Nazirlər Kabinetinin 14 aprel 2010-cu il tarixli, 67 nömrəli qərarına əsasən, 35 yaşına qədər olan pedaqoji kadrların həvəsləndirilməsi məqsədilə əlavə məbləğlər müəyyən edilib. Ancaq bu məbləğlər də olduqca azdır: rayon mərkəzindən 20 km məsafədə işləyənlər üçün 90 manat, 20 km-dən çox məsafədə işləyənlər üçün isə 100 manat əlavə olunur. Beləliklə, ümumi əməkhaqqı 190 manat civarında olur ki, bu da gənc müəllimlərin ehtiyaclarını ödəməyə kifayət etmir.

Çox vaxt müəllimlər işə qəbul olunsalar da, məktəbin şəraiti ilə tanışlıqdan sonra işləməkdən imtina edir və ya məktəb rəhbərliyi ilə razılaşaraq işdən ayrılırlar. Bu vəziyyət müəllim çatışmazlığı problemini daha da ağırlaşdırır. Bundan əlavə, fizika və kimya müəllimlərinin repetitorluğa yönəlməsi təhsil sisteminin daha da zəifləməsinə səbəb olur.

Problemin həlli yolları

Mövcud problemlərin həlli üçün aşağıdakı addımlar təklif olunur:

1. Azkomplektli məktəblərin birləşdirilməsi

Orta təhsil sistemində 1500 azkomplektli məktəbin birləşdirilməsi planlaşdırılır. Bu addım müəllim yerlərinin sayını azaltmaqla çatışmazlıq problemini qismən həll edə bilər.

2. Həvəsləndirici tədbirlərin artırılması

Gənc müəllimlər üçün nəzərdə tutulmuş həvəsləndirici tədbirlərin məbləği 2-3 dəfə artırılmalıdır. Bu tədbirlər onların sosial xərclərini qarşılamaqla kənd yerlərində işləməyə motivasiya yaradacaq.

3. Müəllim evlərinin tikilməsi

Sovet dövründə olduğu kimi, kənd yerlərində müəllimlər üçün yaşayış evlərinin tikilməsi təmin edilməlidir. Bu, onların yaşayış şəraitini yaxşılaşdırmaqla kəndlərdə qalmasını asanlaşdıracaq.

4. Beynəlxalq təcrübənin tətbiqi

Beynəlxalq təcrübəyə əsasən, müəllimlər dərs saatına görə deyil, ştat üzrə işə qəbul edilməlidir. Əlavə dərslər üçün isə əlavə əməkhaqqı nəzərdə tutulmalıdır.

Müəllimlərin sosial rifahının yaxşılaşdırılması və əməkhaqqının artırılması bilavasitə təhsil sisteminin inkişafına mühüm təsir göstərəcəkdir. Bu addımlar gənc kadrların təhsilə marağını artırmaqla yanaşı, ucqar bölgələrdə təhsil səviyyəsinin yüksəlməsinə dəstək olacaqdır.

 

Fərhad Musayev