https://innews.az/uploads/news/2026-07/_innews_2ec71e9e1c9a022139461c005_o.jpg
Azərbaycanın Cənubi Qafqazdakı liderliyi, yaratdığı yeni reallıqlar, ərsəyə gətirdiyi kommunikasiya bağlantılarının Avropa ilə Asiya arasındakı əlaqələrə verdiyi töhfələr dünyanın aparıcı siyasi dairələri tərəfindən diqqətlə izlənilir. Beynəlxalq münasibətlər sistemində xüsusi çəkisi və yeri olan Avropa İttifaqının (Aİ) son dövrlərdə Azərbaycanla münasibətlərin daha da genişlənməsinə ayrıca maraq və diqqət göstərməsi də respublikamızın regionda yaratdığı siyasi-iqtisadi reallıqlardan və bütün bunların nəticəsi olaraq orta gücə çevrilməsindən irəli gəlir.
Prezident İlham Əliyevin ötən il “Avropa Siyasi Birliyi”nin Tirana və Kopenhagendə keçirilən Zirvə görüşlərinə dəvət olunması, bu ilin martında Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın, may ayında isə Aİ-nin Xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi, Avropa Komissiyasının Vitse-prezidenti Kaya Kallasın ölkəmizə səfərləri Aİ-nin Azərbaycanın regional liderliyini qəbul etməsinin göstəricisidir. Eyni zamanda, bütün bunlar ondan xəbər verir ki, respublikamızın yaratdığı bağlantılar vasitəsilə Avrasiyada əməkdaşlığın inkişafına verdiyi töhfələr və Cənubi Qafqazın yeni reallıqları Aİ-nin Azərbaycanla əlaqələrə dair qərarlarına mühüm təsir göstərir. Başqa cür desək, Cənubi Qafqazın siyasi və iqtisadi reallıqları Aİ-ni orta gücə çevrilən Azərbaycanla əlaqələri bərabərhüquqlu prinsiplər əsasında daha da genişləndirməyə sövq edir.
Bu baxımdan Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenin iyulun 1-də ölkəmizə etdiyi səfəri Azərbaycan-Aİ münasibətlərində keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi dəyərləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin və Ursula Fon der Lyayenin mətbuata bəyanatlarında səsləndirdikdəki fikirlər, toxunduqları məsələlər göstərir ki, Azərbaycan-Aİ əlaqələrində qarşılıqlı və bərabərhüquqlu prinsiplər əsasında yeni səhifə açılır. Prezident İlham Əliyev mətbuata bəyanatında Avropa Komissiyası ilə münasibətlərdəki mövcud dinamikanı yüksək qiymətləndirərək deyib:
“Əməkdaşlığımızı genişləndirmək və tərəfdaşlığımızı gücləndirmək məqsədilə hər iki tərəfin qarşılıqlı iradəsini əks etdirən münasibətlərimizdə görünməmiş dinamika müşahidə olunur. Biz Avropa Komissiyası ilə münasibətləri yüksək dəyərləndiririk”.
Məlum olduğu kimi Aİ uzun illərdir ki, Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşıdır. Belə ki, respublikamızın xarici ticarətinin 40 faizdən çoxu Aİ üzvləri ilə aparılır. O cümlədən Azərbaycan Aİ-nın Cənubi Qafqazdakı əsas ticarət tərəfdaşıdır. Təşkilatın Cənubi Qafqaz regionu ilə ticarətinin təxminən 70 faizi Azərbaycanın payına düşür. Bu tərəfdaşlığın əsas çəkisi isə enerji sferasını əhatə edir. Bu mənada enerji sahəsində əməkdaşlıq Azərbaycan-Aİ tərəfdaşlığının əsas məqamlarından biridir. Xüsusilə qeyd edilməlidir ki, Aİ bu əməkdaşlıqla bağlı Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş olmasının fərqindədir. Xüsusilə Avropanın qaz təchizatında ciddi böhranların yaşandığı son illərdə Aİ üzvləri Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş olmasına şahidlik ediblər. Bakıda mətbuata bəyanatında Ursula Fon der Lyayenin respublikamızın Aİ üçün etibarlı enerji tərəfdaşı olduğunu sübuta yetirdiyini, Cənub Qaz Dəhlizinin Avropanın enerji təhlükəsizliyini gücləndirdiyini bəyan etməsi və buna görə Prezident İlham Əliyevə təşəkkürünü bildirməsi ölkəmizin həyata keçirdiyi uzaqgörən enerji siyasətinin, etibarlı tərəfdaş imicinin və beynəlxalq nüfuzunun ən yüksək səviyyədə etiraf olunduğunu bir daha nümayiş etdirdi.
Hazırda Aİ-nin 10 üzvü Azərbaycandan təbii qaz ixrac edir. Enerji əməkdaşlığının genişlənməsində Ursula Fon der Lyayenin 2022-ci ildə respublikamıza səfəri mühüm rol oynayıb. Belə ki, həmin səfər zamanı “Azərbaycan Respublikası ilə Avropa Komissiyası tərəfindən təmsil olunan Avropa İttifaqı arasında enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu”nun imzalanmasından sonra Azərbaycandan Avropa İttifaqının üzv dövlətlərinə təbii qaz ixracı təxminən 65 faiz artıb.
Cənubi Qafqazdan Avropaya qədər uzanan 3500 kilometrlik Cənub Qaz Dəhlizi Azərbaycanla Aİ arasında enerji əməkdaşlığının möhtəşəm təcəssümüdür. Lakin Azərbaycanla Aİ-nın enerji təhlükəsizliyi əməkdaşlığı yalnız neft və təbii qazla məhdudlaşmır. Bu sahədə əməkdaşlıq Azərbaycanın müasir çağırışlara cavab verən enerji strategiyasının nəticəsi olaraq bərpaolunan enerji sferasını da əhatə edir. Beləliklə, Azərbaycanın bərpaolunan enerji infrastrukturunu inkişaf etdirməsi ölkəmizlə Aİ arasında yeni əməkdaşlıq istiqamətinin əsasını qoyub. Prezident İlham Əliyevin Ursula Fon der Lyayenlə görüşündə bu məsələ də müzakirə olundu və dövlətimizin başçısının qeyd etdiyi kimi Azərbaycanla Avropa Komissiyası bu baxımdan strateji tərəfdaş ola bilərlər.
Bu gün rəsmi Bakının prioritetlərindən biri Azərbaycanla Ermənistan arasındakı sülh prosesinin uğurla özünün məntiqi sonluğuna çatdırılması, regionda möhkəm və əbədi sülhün təmin olunmasıdır. Respublikamızın bu istiqamətdə beynəlxalq hüquq prinsipləri çərçivəsində atdığı addımlar, Ermənistana daşınan yüklərin tranzitinə məhdudiyyətləri aradan qaldırması sülhü artıq reallığa çevirib. Lakin Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi sülhü gücləndirmək, uzunmüddətli və əbədi etmək üçün ürəkdən çalışmalıyıq və bu prosesdə respublikamız Avropa Komissiyasının dəstəyini çox yüksək dəyərləndirir. Bu mənada Ursula Fon der Lyayenin ölkəmizə səfərinin əsas siyasi nəticələrindən biri budur ki, Aİ Azərbaycanın yaratdığı reallıqlara dəstək verir. Aİ-nın bu reallıqlarla bağlı mühüm siyasi yanaşmalarından biri də sülhün təmin olunmasında Prezident İlham Əliyevin şəxsi liderlik keyfiyyətlərini qəbul etməsi və yüksək dəyərləndirməsidir. Ursula Fon der Lyayenin mətbuata bəyanatında “İcazə verin, Ermənistanla tarixi sülh müqaviləsini başlatmağınız münasibətilə Sizi təbrik edim. Siz regionda sülhün və əməkdaşlığın təşviq olunmasında şəxsi liderlik keyfiyyətlərini nümayiş etdirdiniz. Bu, sabitlik, etimad və ortaq rifah üçün yeni imkanlar yaradır. Avropa İttifaqı bu prosesi qəti şəkildə dəstəkləyir. Biz bunu davam etdirəcəyik. Biz kağız üzərində sülhü birlikdə real sülhə çevirə bilərik” – deməsi cənab Prezident İlham Əliyevin liderliyi ilə formalaşan sülh gündəliyinin beynəlxalq səviyyədə yüksək qiymətləndirildiyini, Aİ-nın regionda davamlı sülhün və əməkdaşlığın təmin olunmasında ölkəmizin aparıcı rolunu qəbul etdiyini bir daha nümayiş etdirir.
Aİ Cənubi Qafqazın Avropa Xəzər regionu və Mərkəzi Asiya arasında birləşdirici coğrafiya olduğunu bilir. Eyni zamanda Aİ bu coğrafiyada Azərbaycanın yaratdığı kommunikasiya bağlantılarının Avropa üçün strateji əhəmiyyətini düzgün dəyərləndirir. Ursula Fon der Lyayenin dediyi kimi Azərbaycan öz strateji coğrafiyasını artan iqtisadi, siyasi və regional nüfuzu ilə düşünülmüş şəkildə birləşdirir. Ona görə Aİ Azərbaycanla nəqliyyat, enerji və rəqəmsal bağlantı istiqamətində yeni əməkdaşlığa başlamaq istəyir və bu məqsədlə Avropa İttifaqı-Azərbaycan Bağlantı Tərəfdaşlığına başlanılmasını təklif edir. Və bu əməkdaşlıq çərçivəsində Aİ “Qlobal Qapılar” Sərmayə Proqramı vasitəsilə Cənubi Qafqazda nəqliyyat və enerji sahələrinə, o cümlədən rəqəmsal transformasiyaya 200 milyon avroya qədər qrant şəklində sərmayə yatırmağı nəzərdə tutur.
O da məlumdur ki, Avropa Komissiyasının Azərbaycanla əməkdaşlığa verdiyi önəmə rəğmən Avropa İttifaqının digər strukturu olan Avropa Parlamenti Azərbaycana münasibətdə qərəzli mövqe nümayiş etdirərək, ölkəmizə qarşı davamlı şəkildə böhtan və şantaj xarakterli qətnamələr qəbul edib. Düzdür, bu qətnamələrin Azərbaycan üçün heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Çünki ölkəmizi öz yolundan dayandırmaq, dövlətimizin siyasi iradəsinə təsir göstərmək mümkün deyil. Bununla belə, Azərbaycan ictimaiyyəti Avropa Parlamentinin respublikamıza qarşı bu münasibətini hiddətlə qarşılayır və təsadüfi deyil ki, bu ilin may ayından Avropa Parlamenti ilə bütün istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq əlaqələri dayandırılıb. Milli Məclisin bu əlaqələri dayandırmaq barədə qərarı həm Avropa Parlamentinə, həm də bu qurumun ölkəmizə qarşı qəbul etdiyi qərəzli qətnamələrə görə sevinən antimilli qruplaşmaya, öz dövləti və xalqı əleyhinə fəaliyyətlə məşğul olan ünsürlərə verilən layiqli cavabdır.
Bütövlükdə Ursula fon der Lyayenin səfəri zamanı səsləndirdiyi fikirlər, əməkdaşlıq barədə təklifləri nümayiş etdirdi ki, Avropa Komissiyası qərəzli siyasi yanaşmalardan uzaqdır. Bu səfər göstərdi ki, Azərbaycanın regional liderliyi Avropa İttifaqı ilə münasibətləri yeni mərhələyə daşıyır. Bu münasibətlər qarşıdakı dövrdə enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat və rəqəmsal bağlantılarla yanaşı, regional sabitliyin və dayanıqlı inkişafın təmin edilməsində də mühüm rol oynayacaq.
Xanlar Fətiyev,
Milli Məclisin deputatı
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin
