https://innews.az/uploads/news/2026-05/_innews_17ddcd04153049e9c98a02001_o.jpg
Dünyanın müxtəlif şəhərləri artan bərabərsizlik, yüksələn mənzil qiymətləri və sürətlənən iqlim təzyiqləri ilə üzləşdiyi bir vaxtda, 13-cü Ümumdünya Şəhər Forumu (WUF13) çərçivəsində “Mənzilin sosial və iqtisadi gücü” mövzusunda yüksək səviyyəli dialoq keçirilib. Müzakirə şəhər inkişafının əsas suallarından birini ön plana çıxarıb: mənzil əsasən iqtisadi artım alətidirmi, yoxsa sosial inklüzivlik və bərabərliyin təməlidir?
Bu sual dialoqun tonunu müəyyən edib və iştirakçılar arasında dərin düşüncələrə səbəb olan müzakirəyə çevrilib. Açılışda keçirilən sorğu göstərib ki, iştirakçıların böyük əksəriyyəti mənzili iqtisadi artımdan çox sosial inklüzivlik və bərabərliyi gücləndirən vasitə kimi görür.
Panel müzakirəsi: sosial inklüzivlik və mənzil siyasəti
Panel sessiyasında hökumət nümayəndələri, nazirlik təmsilçiləri, fəallar, akademiklər və şəhərsalma mütəxəssisləri iştirak edib. Müzakirələr mənzilin iqtisadi yanaşmalardan sosial bərabərsizlik və real həyat problemlərinə qədər geniş spektrini əhatə edib.
World Blind Union prezidenti Santosh Kumar Rungta əlçatanlıq məsələsinə xüsusi diqqət çəkib:
“Əlçatanlıq sonradan əlavə edilən texniki detal olmamalıdır. Mənzil layihələndirilməsi ilk gündən inklüziv aparılarsa, bu yalnız əlilliyi olan şəxslərə deyil, yaşlılara, qadınlara, uşaqlara və digər həssas qruplara da fayda verər.”
O qeyd edib ki, bir çox ölkələrdə mənzil siyasətləri iqtisadi səmərəliliyi sosial funksiyadan üstün tutduğu üçün həssas qruplar şəhər inkişafının faydalarından kənarda qalır.
United Nations Development Programme nümayəndəsi Francine Pickup isə bildirib ki, investisiyalar daha çox kommersiya baxımından gəlirli layihələrə yönəlir:
“Ənənəvi olaraq mənzil iqtisadi aktiv və təchizat məsələsi kimi qiymətləndirilir. Nəticədə investisiyalar əsasən yüksək gəlirli mənzillərə axır və aztəminatlı icmalar, kiçik şəhərlər və qeyri-formal yaşayış məntəqələri kənarda qalır.”
Mənzil anlayışının yenidən düşünülməsi
Dialoqun ikinci hissəsində UN-Habitat üzrə regional xoşməramlı səfiri Şahzadə Lamia bint Majed Al Saud və təşkilatın icraçı direktoru Anacláudia Rossbach çıxış edib.
Şahzadə Lamia bildirib:
“Mənzilin mənasını və onun nə üçün vacib olduğunu yenidən düşünməliyik. Mənzil başlanğıcdır — son məqsəd deyil. İnsanların özünü təhlükəsiz, sabit və ləyaqətli hiss etməsinin başlanğıcıdır.”
Rossbach isə mənzili bir çox sistemlərin kəsişməsində yerləşən kompleks bir struktur kimi təsvir edib:
“Mənzil sosial, ekoloji və iqtisadi sistemlərin kəsişməsindədir. Harada və necə tikildiyi çox vacibdir. Torpaq məsələsi burada əsas rol oynayır.”
O əlavə edib ki, həll yolları mövcuddur, lakin onların tətbiqi gücləndirilməlidir:
“Bizdə bilik var, sübut var, həll yolları mövcuddur. Amma onları kontekstə uyğun şəkildə birləşdirməliyik.”
Rossbach həmçinin mənzil siyasətinin dövlət büdcələrinin mərkəzinə gətirilməsi, yerli hakimiyyətlərin gücləndirilməsi və qlobal bilik mübadiləsinin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb.
Tərəfdaşlıqlar və gələcəyə baxış
Dialoq boyu ən çox vurğulanan mövzulardan biri tərəfdaşlıqların vacibliyi olub. Natiqlər qeyd ediblər ki, mənzil sektoru infrastruktur, maliyyə, torpaq idarəçiliyi və iqlim dayanıqlılığı kimi sahələrdən ayrı düşünülə bilməz.
Sonda iştirakçılar belə bir nəticəyə gəliblər ki, mənzil artıq “ya sosial, ya iqtisadi” seçim deyil. O, həm sosial ehtiyac, həm də iqtisadi inkişaf vasitəsidir və yalnız əməkdaşlıq, hüquqlara əsaslanan yanaşma və uzunmüddətli baxışla daha ədalətli və dayanıqlı şəhər gələcəyi qurmaq mümkündür.
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin
