Poeziyaya sevdalı şair və sözün alim zirvəsi

Poeziyaya sevdalı şair və sözün alim zirvəsi Poeziyaya sevdalı şair və sözün alim zirvəsi https://innews.az/az/news/id-62852

​Azərbaycanın zəngin ədəbi-mədəni mühitində özünəməxsus dəst-xətti, qəlb oxşayan misraları və poetik ruhu ilə seçilən bənzərsiz yaradıcı şəxsiyyətlərdən biri də Mahirə Nağıqızıdır (professor Mahirə Hüseynova). Onun yaradıcılığı kökü bütöv bir xalqın ruhuna, ulu keçmişimizə və folklor yaddaşımıza bağlanan, eyni zamanda müasir insanın daxili aləmini, fərdi yaşantılarını, sevinc və kədərini incəliklə əks etdirən bənzərsiz bir poetik dünyadır.

​Mahirə Nağıqızı sadəcə duyğularını vərəqə köçürən bir şair deyil, həm də sözün qüdrətinə, dilin struktur incəliklərinə və semantik (məna) qatlarına dərindən bələd olan nüfuzlu bir alimdir. Filologiya elmləri doktoru, professor olan Mahirə xanımın elmi fəaliyyəti ilə bədii yaradıcılığı bir-birini inkar etmir, əksinə, bir-biri üçün tükənməz qaynaq rolunu oynayır.

​Dilimizin zəngin lüğət tərkibini, xalq poetik təfəkkürünün ən saf elementlərini sətir-sətir öz şeirlərinə köçürən müəllif, oxucuya həm bədii zövq verir, həm də ana dilinin şirinliyini və bəlağətini daddırır. O, bir alim kimi araşdırdığı sözün, bir şair kimi ruhunu və canını yaradır. Odur ki, deyir: ​"Şeir mənim üçün sadəcə bir məşğuliyyət və ya söz düzümü deyil. O, ruhun Tanrı qarşısındakı hesabatı, qəlbin təlatümlərdən qaçıb söz sığınacağında tapdığı yeganə təsəllidir." Mahirə Nağıqızı poeziyasını vərəqləyərkən qarşımıza rəngarəng, səmimi və mənəviyyatla yoğrulmuş bir dünya çıxır. Onun şeirlərinin mövzu dairəsi son dərəcə geniş olsa da, yaradıcılığının magistral xəttini müəyyən edən aşağıdakı aparıcı motivlər xüsusilə diqqəti cəlb edir:

​Ana yurdu Qərbi Azərbaycanın — ulu Göyçə və Dərələyəz mahalının sönməyən nisgili, o yerlərin magik təbiətinə olan sonsuz və ülvi sevgi Mahirə Nağıqızının misralarında sızlayan bir bənövşə qoxusutək hiss olunur. Şairə üçün Vətən sadəcə coğrafi məkan, sərhədləri xəritədə çəkilmiş bir ərazi deyil; o, hər daşı, hər çayı, hər dərəsi, hər dağı, hər zirvəsi ilə poetik obrazlar sisteminə çevrilən canlı, nəfəs alan bir orqanizmdir.

​Şair üçün bir parça daş da bütöv bir məmləkətin rəmzi kimi canlanır, varlığın ilkin şərtinə çevrilir:

​"Bir parça daş vətəndir,
Hər şeydə baş vətəndir!"

​Mahirə Nağıqızının bədii coğrafiyasında Dərələyəz sadəcə bir mahal adı deyil, hər otu şəfa, hər ruzgarı dərman olan sakral bir məkandır. O, bu yurdun həsrətini fiziki bir ağrı kimi bədənində və ruhunda daşıyır. Müəllifin misralarında bu itki elə bir ucalıqda tərənnüm olunur ki, doğma torpağın təbiəti ilə şairin daxili dünyası eyniləşir:

​"Öləndə də gərək bu dərdi çəkim,
Ağlayım, didəmnən qan yaşı töküm.
Otları loğmandı, havası həkim,
Suları verəndi can Dərələyəz."

​Şairənin bədii təfəkküründə Vətən parçalanmaz bir bütövdür. Onun könül coğrafiyası Şuşadan başlayıb ulu Ağrı dağına qədər uzanan, sərhəd tanımayan mənəvi bir imperiyadır. Qarabağın tacı Şuşa ilə Qərbi Azərbaycanın rəmzi olan Ağrı dağını eyni misrada qovuşduran şairə, əslində milli bütövlüyümüzün bədii formulunu cızır:

​"İki gözüm Azərbaycan,
Adına can, sanına can.
Açıq görəydim yolları,
Ta Şuşadan Ağrıyacan!"

​Bu poeziyada Göyçənin bənövşəli dağları, Zəngəzurun keçidləri bir hədəfə — bütöv Azərbaycanın qələbə və zəfər yürüşünə xidmət edir. Professorun bir dilçi kimi xalq yaradıcılığına bələdliyi, şeirlərdəki toponimləri sadəcə coğrafi ad olmaqdan çıxarıb, tarixi bir sənədə və and yerinə çevirir:

​"Göyçə gülər, gül açar,
Dağlar, daşlar dil açar.
Zəngəzurdan yol açar,
Zərbi Azərbaycanın."

​Mahirə Nağıqızının sətirlərində yolların da öz dili, öz xarakteri var. O yollar sadəcə məsafə qət etmək üçün deyil, insanı öz genetik yaddaşına, doğma ocağına qovuşdurmaq üçün var. Haradan başlasa da, şairnin poetik yolları mütləq Vətənə çıxır:

"Köksə yatan yolların,
Haya yetən yolların.
Çəkər, bizi aparar,
Sənə, Vətən, yolların."

​Xalq müdrikliyinə, folklor fəlsəfəsinə dərindən vaqif olan müəllif yaxşı bilir ki, Vətənin dəyərini onun nemətlərindən sadəcə bəhrələnənlər deyil, onun ağrısını, acısını, qürbət xiffətini çiynində daşıyanlar anlar. O, "əziyyət" və "qədirbilənlik" məfhumlarını ustadnamə elementləri ilə belə ifadə edir:

​"Ev nədir? — tikən bilər,
Bağ nədir? — əkən bilər.
Vətən, sənin qədrini
Qəhrini çəkən bilər."

​Müasir dünyada coğrafi sərhədlər çəkilsə də, Mahirə Nağıqızının daxili dünyasında Vətən sevgisinin hüdudları yoxdur. Fiziki ayrılıqlar, uzaq məsafələr onun qəlbindəki məhəbbət dənizini quruda bilmir. Sərhədlərin bitdiyi yerdə onun sonsuz bədii sevgisi başlayır:

​"Bitər sərhədlərin bu yer üzündə,
Qəlbimdə sərhədin nədən bitmədi?
Gəlmisən, üzürsən eşq dənizində,
Sənə məhəbbətim, Vətən, bitmədi."

​Vətənsizlik şairə üçün daimi bir qış, soyuq bir fəsildir. Dünyanın hansı büsatlı, bərəkətli guşəsinə getsə də, ruhunda doğma yurdun havasını gəzdirir. O hava olmadıqda isə bütün fəsillər onun mənəviyyatında qarla, boranla örtülür:

​"Haraya getsəm də, Vətən, ay Vətən,
Könlümdə ruhunun var, havası var.
Ayrılıqdı bilməm, xiffətdi — bilməm,
Sənsiz hər tərəfdə qar havası var."

​Mahirə Nağıqızının bədii irsində Vətən nisgili, sadəcə keçmişə duyulan sentimental bir kədər deyil. Bu şeirlər həm unudulmaması gərəkən ulu torpaqlarımızın mənəvi pasportu, həm də gələcək qovuşmalara zəmin hazırlayan, oxucu qəlbində milli qürur hissini alovlandıran böyük bir poetik qüvvədir.

​Mahirə xanım insana, onun daxili gözəlliyinə, mənəvi bütövlüyünə, sədaqət və dostluğa böyük humanist prinsiplərlə yanaşır. Dünyanın maddiləşdiyi, zamanın sürətləndiyi və ömür karvanının keçiciliyinin daha kəskin hiss olunduğu müasir dövrdə insan qalmağın həm çətinliyini, həm də müqəddəsliyini vəsf edir. Onun fəlsəfi şeirləri oxucunu daxili bir təmizlənməyə səsləyir.

​Mahirə Nağıqızının mənəviyyat fəlsəfəsində insan təsadüfi bir varlıq deyil, ilahi eşqin, Yaradanın bədii və fiziki təzahürüdür. O, insanın yaranışını birbaşa müqəddəs "Ol" əmrinə və sözün qüdrətinə bağlayır. Burada filoloq alim Mahirə Hüseynovanın (Nağıqızının) dilə, kəlməyə verdiyi elmi dəyər şair Mahirə Nağıqızının ilahi imanı ilə birləşir:

​"Ol" söylədi Yaradan,
Sözlə yarandı insan.
Sözlə verildi iman,
Sözdəki qüdrətə bax.

​Müəllifə görə, sözlə gələn bu imanı qorumaq kamil insan olmağın ilkin şərtidir. Lakin bu yol hamar deyil; insan hər tərəfi sehrlə, tələlərlə bəzənmiş bir dünyada sınağa çəkilir. Mahirə Nağıqızının lirikasında dünya həm bir nemət, həm də insanın dözümünü yoxlayan bir imtahan meydanıdır. Həyatın acısını da, şirinini də ilahi bir pay kimi qəbul edən şair, taleyin ən sərt dönəmlərində belə üsyankarlıq etmir, mənəvi qənaətlə sığınır:

​"Dönməz sevdasından, dünya sehirdir,
Bir parça torpaqdır, hər yan nehirdir.
Acısı, şirini paydır, bəhrdir,
Birdən acı düşər tikəm, qıymadın."

​Onun fəlsəfi şeirlərində mühüm yer tutan məqamlardan biri də insan xislətinin mürəkkəbliyi və bu xislətin dünya ilə münasibətidir. Şairə insanları ağla qaranı ayırmağa, fitnə-fəsaddan, xəyanətdən ("müxənnət dağından") uzaq durmağa çağırır. Zaman keçsə də, nəsillər dəyişsə də insan xislətindəki xəyanətin və doğruluğun dəyişməz qaldığını ustadnamə üslubunda, dahi Şah İsmayıl Xətainin və aşıq poeziyasının fəlsəfi daxili ritmi ilə xatırladır:

​"Bəsdi tutuşdurdun qaranı, ağı,
Az vərəvürd elə aranı, dağı.
Nə vaxtdan qəfildir müxənnət dağı?
Mən ki söyləmədim, ellər deyəndir,
Dəyişən nə var ki, dünya həməndir."

​Zamanın amansızlığı, fələyin zalımlığı qarşısında Mahirə Nağıqızının poeziyasında ideal sığınacaq insanın öz könlü, daxili dünyasıdır. O, mənəvi sarsıntılar keçirən könlünə təsəlli verərək, onu bu fani dünyanın aldadıcı parıltısından uzaq durmağa, təmənnasızlığa səsləyir. Bu misralarda klassik Şərq poeziyasının xiffət və təsəvvüf fəlsəfəsinin aydın sədaları eşidilir:

​"Yenə qübar bağlayırsan,
Eləmə, könlüm, eləmə.
Dünya fani, fələk zalım,
Diləmə, könlüm, diləmə."

​Professor şairin lirikasında ömür sadəcə təqvim yarpaqlarının dəyişməsi deyil, hər sətiri bir nisgil, hər günü bir ilmə olan mənəvi bir xalçadır. "Qafil" olanların anlaya bilmədiyi bu həyat hikməti, şairin ürəyinə əbədi bir naxış kimi həkk olunub. O, ömrünün hər qübarını, hər acısını bir irfan dərsi kimi qəbul edir:

​"Haqdan gələn hikmət dolu kəlmədi,
Neynəyim ki, qafil olan bilmədi.
Ürəyimə düşüb qalan ilmədi,
Hər nisgili, hər qübarı ömrümün."

Mahirə Nağıqızının insan və dünya fəlsəfəsinin ən pik nöqtəsi "ariflik" məqamıdır. Şərq fəlsəfəsində arif — hadisələrin daxili mahiyyətini görən, görünən tərəfin arxasındakı gizli həqiqəti anlayan şəxsdir. Müəllif dünyanı ikiüzlü bir varlıq kimi xarakterizə edir: bir tərəfdə onun cazibəsi, söhbəti (ixtilatı), digər tərəfdə isə insanın insanı incitməsi ilə yaradılan yer üzü cəhənnəmi. Amma arif olan kəs üçün bu oyun gizli deyil, hər şey açıq-aşkardır:

​"İxtilati hər üzündə,
Cəhənnəmi yer üzündə.
Arif olanın gözündə,
Açıq-aşkara dünyadı."

​Mahirə Nağıqızının "kamil insan" fəlsəfəsi oxucunu mənəvi güzgüyə baxmağa məcbur edir. O, xatırladır ki, xarici aləmin çirkinliklərindən, maddiyyatın quluna çevrilməkdən xilas olmağın yeganə yolu — qəlbi Haqdan gələn hikmətlə, sözün və imanın qüdrəti ilə təmizləməkdir. Onun fəlsəfi poeziyası müasir insana itirdiyi mənəvi bütövlüyü yenidən qazanmaq üçün bədii-fəlsəfi bir rəhbərdir.

Mahirə Nağıqızının poeziyasında ana obrazı da özünəməxsusdur. Şairin yaradıcılığında ana obrazı təbii, bioloji bir varlıq olmaqdan çox-çox uzaqdır; o, müqəddəs bir ocaq, mənəviyyat akademiyası və insanın ruhən sığına biləcəyi ən uca, ən ülvi mənəvi qütbdür. Şairin anaya, bütövlükdə qadına həsr etdiyi bədii nümunələr özünə xas zərifliyi, sakral həssaslığı və səmimi sızıltısı ilə seçilir. Onun şeirlərində ana həm həyatın başlanğıcı, həm də fədakarlığın, dözümün və mənəvi ucalığın ilahi rəmzidir.

​Mahirə Nağıqızı üçün ana ilə bədii ünsiyyət bir ehtiyacdır. O, ananın kədərinə şərik olmağı, onun gözündəki yaşa, qəlbindəki gizli sirrə (mübhəmə) çevrilməyi arzulayır. Ananın varlığında ərimək, onun dərdlərinə məlhəm olmaq istəyi övlad məhəbbətinin ən ali, fədakar səviyyəsidir:

​"Ana, gözündə nəm olaram,
Hamıdan mübhəm olaram.
Məni ərit qəlbində çək,
Yarana məlhəm olaram."

​Mahirə xanımın lirikasında ana həm də ailənin bütövlüyünü, ocağın sönməzliyini qoruyan mənəvi sütundur. O, ömür-gün yoldaşına sadiq bir qadın, evin təməl daşı, el-obada qadınların, gəlinlərin baş tacıdır. Şair bu misralarda xalq səmimiyyəti və ustadnamə dili ilə ailə dəyərlərini tərənnüm edir:

​"Atama qardaş olubsan,
Ocağına daş olubsan.
Qız, gəlində baş olubsan,
Düşüb dilə, Nazlı, Nazlı."

Mahirə Nağıqızı yaradıcılığında ana obrazı həm də bütöv bir nəslin tərbiyəçisi, folklor yaddaşının daşıyıcısı kimi canlanır. Uşaqlıqda anadan dinlənilən sehrli nağıllar, əslində həyatın öz reallığına, xeyirlə şərin əbədi mübarizəsinə açılan ilk pəncərə imiş. Nağıllardakı "göydən düşməyən almalar" və qaranlıq dünyadan işıqlı dünyaya insanı çıxaran mistik "Zümrüd quşu" sən demə, elə valideynlərin özü — ata və ana imiş:

​"O vaxtlar sən bizə nağıl deyirdin,
Nə nağıl tükəndi, nə alma düşdü.
Halına yandığım Məlikməmmədin,
Dərdiyi almalar ağlıma düşdü.

​Öyrətmək yoluymuş bu, xeyir-şəri,
Hardan kəsəcəkdi onda huşumuz?
Böyüyəndən sonra biləcəyik ki,
Ağamla sənsənmiş zümrüd quşumuz."

​Mahirə xanımın bədii yaradıcılığında xatirələrin magik bir gücü var. Ananın dizinə baş qoymaq, onun saçını sığallayan nəfəsini hiss etmək hissi illər keçsə də, zamanın tozunu udaraq şairin yaddaşında unudulmaz şəkildə qalır. Bu misralarda oxucu ananın fiziki yoxluğunu deyil, onun ruhunun sarsılmaz varlığını hiss edir:

​"Hər dəfə başımı dizinin üstə,
Çəkərdi, saçımı oxşardı anam.
Bir onu, bir də ki, qulac saçıma,
Dəyən nəfəsini unudammıram."​

Müəllif anasına nənə deyərək də xitab edir. Nənə — evin sultanı, söz sərrafı, milli adət-ənənələrin, Novruz ovqatının qoruyucusudur. Professor şair Mahirə Nağıqızı poeziyasında Ana sadəcə keçmişin rəmzi deyil, ruh evinin heç vaxt solmayan, xəzan görməyən canlı bağçasıdır:

​"Nənəm evin sultanisi, axçası,
Söz əyyarı, hikmətlərin boxçası.
Ruh evimin xəzanolmaz bağçası,
Qarşılardıq bu minvalla Novruzu,
O ovqatla, o əhvalla Novruzu."

​Mahirə Nağıqızının təsvir etdiyi ana, fərdi çərçivələri aşaraq bütöv bir elin, obanın anasına çevrilir. Çünki onun sözü də, işi də yerli-yerindədir, əməlləri ilə hamıya örnəkdir. Bu xüsusiyyət Azərbaycan qadınının cəmiyyətdəki uca statusunun poetik təsdiqidir:

​"Analar içində başdın, xasıydın,
Sözün də, işin də yerli-yerində.
Təkcə bizim deyil, el anasıydın,
O adı yaşatdın əməllərində."

​Lakin anasızlıq, ananın əbədiyyətə qovuşması şair üçün dünyanın ən böyük mənəvi boşluğudur. Gecələr yuxuya həsrət qalan, sübhə qədər qapıya baxıb anasını gözləyən övladın fəryadı oxucunun qəlbinə ox kimi batır. Bu gizli yanıb-göynəmə, bu səssiz ölüm həsrətin bədii zirvəsidir:

​"Yuxuma gəlmirsən niyə, nədəndi,
Ağlayib doymuram hər gecə sənsiz.
Sübhəcən qapıya baxıram, ana,
Yanıram gizlicə, ölürəm sənsiz!"

​Şairin "müqəddəs Ana obrazı"na həsr olunmuş lirikası bütövlükdə milli genimizə, kökümüzə və ailə müqəddəsliyinə yazılmış bədii bir himndir. Şair bu şeirləri ilə sübut edir ki, ana fiziki olaraq bu dünyanı tərk etsə də, onun duaları, nağılları, nəfəsi və əməlləri övladının misralarında əbədi olaraq yaşayır və gələcək nəsillərə yol göstərir.

Mahirə Nağıqızının bədii yaradıcılığında təbiət mövzusu da seçiləndir. Onun şeirlərində təbiət mövzusu sadəcə vizual bir mənzərə təsviri deyil; o, şairənin daxili dünyasının, fəlsəfi düşüncələrinin və mənəvi yaşantılarının bədii inikasıdır. Onun poeziyasında təbiət canlıdır, nəfəs alır, insan kimi sevinir, kədərlənir, nazlanır və küsür. Professor şairin dilçi həssaslığı təbiətin hər rəngini, hər səsini fərqli bir söz naxışı ilə canlandırmağa imkan verir. Nağıqızı poeziyasında təbiət mövzusu, bütöv bir coğrafiyanın estetik gözəlliyini və şair ruhunun o gözəlliklərlə dialoqunu əks etdirir. Müəllifin qələmində Azərbaycanın hər bir guşəsi — Göyçədən Qaxa, Qarabağdan Şahbuza qədər geniş bir coğrafiya özünün mistik təbiəti ilə canlanır. Şair təbiəti sadəcə kənardan izləyən bir müşahidəçi deyil, onun sirlərinə vaqif olan, daşla, çayla, yarpaqla həmsöhbət olan bir sirdaşdır.

​İlisu mənzərələrini fırçasız rəsm əsərinə çevirən şair, dağların başındakı dumanı "südə", yamacları bəzəyən meşələri isə dağ döşünə çəkilmiş "baftaya" bənzədir. Kürmükçay dərəsi onun nəzərində pay gözləyən nazlı bir gəlindir:

​"Dağların başında duman süd kimi,
Sərnici gözlərdi, daşırmaq olmaz.
Meşələr baftası dağ yamacının,
Nə süslü görünür İlisuda yaz.

​Yamacın üstünə döşənən nədi,
Xalımı, kəsilib indi hanadan?
Kürmükçay dərəsi nazlı gəlindi,
Payını gözləyir Qaraqayadan."

​Nağıqızı yaradıcılığında hər fəslin daxili bir fəlsəfəsi var. Payız yağışı onun sətirlərində qəm yuyan, xəzan yarpaqlarını mənzilə aparıb torpaqda uyudan mənəvi bir təmizləyicidir. Payızın gəlişi insan ömrünün müdriklik çağını xatırladır:

​"Yenə də gəlişi xəbər-ətərsiz,
Gəlib ki, qəm yuya payız yağışı.
Apara mənzilə xəzan yarpağı,
Torpaqda uyuya payız yağışı."

​Floristik obrazlar içərisində qızılgül və çinar Mahirə Nağıqızının lirikasında xüsusi estetik funksiya daşıyır. Qızılgül ədəb-ərkanı, nazı ilə bərabər həm də tikanı ilə öz toxunulmazlığını, məğrurluğunu qoruyur. Yaz küləyi isə üşüyən qəlblərə sevda bəxş edən ilahi bir nəfəsdir. Dağların görüşünə tələsən şair, çinarı min nazı olan bir gəlin kimi təsvir edir:

"​Nazın üstünə naz qatır,
Ədəb-ərkanın, qızılgül.
Niyə kim ki, əl uzatdı,
Batır tikanın, qızılgül?"

yaxud,

"​Gətirər ətrini, dadın gətirər,
Gətirər baharı bu yaz küləyi.
Üşüyən qəlblərə sevda yetirər,
Sevdanın nübarı bu yaz küləyi."

və ya

"​Görüşünə tələsmişəm dağların,
Çiçək açan bağçaların, bağların.
Gəlin kimi o bəzəkli çinarın
Cilvəsinə, min nazına gəlmişəm."

​Təbiətdəki qəfil dəyişikliklər, leysanlar və qasırğalar şairin poeziyasında insanın daxili təlatümlərinin rəmzidir. Lal sükutun pozulması, yarpaq tökümü həyatın amansız qanunauyğunluqlarını xatırladır. Lakin bu sərt iqlimin içində belə, qaya dibinə sığınan kiçik bir çiçəyin soğanağında bəslədiyi ümid, buzun içində belə ətrafa istilik yaymaq gücü Mahirə Nağıqızı poeziyasının nikbinliyindən, həyat eşqindən xəbər verir. Nümunələrə diqqət yetirək:

"​Payız dincliyini pozdu bu leysan,
Hay çəkdi üstünə qasırğa kimi.
Ağaclar ayıldı lal sükutundan,
Nə qəfil haqladı yarpaq tökümü.";

"​O qaya dibinə sığınan çiçək,
Yazın eşqi ilə qış soyuğunda,
Buzun içində də isindirəcək,
Diləklər bəsləyib soğanağında."

​Mahirə Nağıqızı üçün Qaxın payızı dağlardan, ucalıqdan başlayır. Dağlar qar eşqinə dilə gəlir, boylanıb göylərə naz edir. Müəllif özünü bütöv bir intonasiya ilə "dağlar qızı" adlandırır. Dağları bağrında saxlamaq, onlarla mənəvi bütövlük təşkil etmək onun bədii amalıdır. Dağların ondan küsməsi, salamını almaması isə onun üçün ən böyük ruhani narahatlıqdır:

"​Dağlar qar eşqinə gəlibdir dilə,
Sanki qar gözləyir bir zalım qızı.
Boylanıb göylərə baxar naz ilə,
Dağlardan başlayar Qaxın payızı.";

"​Demə ki, ağlar qızıdı,
Bağlayan ilqar qızıdı.
Mahirə dağlar qızıdı,
Saxlar bağrında dağları.";

"​Salam verdim, dillənmədi,
Dağlar məndən küsübdümü?
Əl uzatdım, əl vermədi,
Dağlar məndən küsübdümü?"

​Mahirə Nağıqızının təbiət heyranlığı Naxçıvanın göz bəbəyi olan Batabat yaylağında öz pik nöqtəsinə çatır. Gül-çiçəyin içinə qərq olan şair bu məkanı sıradan bir yaylaq yox, bir "Tanrı möcüzəsi" kimi qəbul edir. Ona qurban olmaq istəyi, əslində Yaradanın təbiətdəki sənətkarlığına duyulan ilahi sevginin bədii ifadəsidir:

​"Gül-çiçəyə bata-bata,
Mehman oldum Batabata.
Tanrı möcüzəsi deyib,
Qurban oldum Batabata."

Mahirə Nağıqızının təbiət fəlsəfəsində çiçək obrazı sadəcə floristik bir detal deyil, çox vaxt insanın fərdi taleyinin, tənhalığının və mənəvi ucalığının bədii metaforasıdır. Onun bu baxımdan ən təsirli və dərin mənalı nümunələrindən biri də daşın, qayanın sərtliyi fonunda zərif bir canın mübarizəsini əks etdirən misralarıdır:

​"Qayada bitən çiçək,
Qədrini kim biləcək?
Yüz baxanın olacaq,
Kim dərəcək...
Qayada bitən çiçək,
Kaş ki, qaya döşündə
Görməyəydim səni mən.
Yerin deyilmi çəmən?"

​Bu kiçik bədii nümunə sətiraltı mənada böyük bir insan taleyinin dramını yaşadır. Müəllifin təhlilində qaya — amansız, sərt, rəhmsiz həyat şərtlərinin və ya anlaşıla bilməməyin rəmzidir. Çiçək isə saf, zərif, xeyirxah və yaradıcı ruhu — yəni insanın özünü simvolizə edir.

Mahirə Nağıqızı "Qədrini kim biləcək?" sualı ilə cəmiyyətdə və həyatda ləyaqətli, istedadlı, mənəviyyatca zəngin insanların çox vaxt layiq olduqları dəyəri görmədiklərinə incə bir eyham vurur. "Yüz baxanın olacaq, kim dərəcək?" misraları isə səthi heyranlıqla həqiqi qədirbilənlik arasındakı fərqi ortaya qoyur. Dünyada gözəlliyə baxanlar, onu sadəcə seyr edənlər çoxdur, lakin onun daxili ağrısını duyan, onu qoruyan və "dərən" (yəni dərindən anlayan) ariflər azdır.

​Şairin "Yerin deyilmi çəmən?" deyərək çiçəyə acıması, əslində gözəl və nəcib insanların çətin, sarsıdıcı mühitlərdə yaşamaq məcburiyyətinə qarşı duyduğu bəşəri bir təəssüf hissidir. Çəmən — rahatlıq, doğma mühit və harmoniya yeridir; lakin çiçəyin taleyinə qayanın döşündə bitmək — yəni çətinliklərə sinə gərmək yazılıb. Professor şair bu şeirdə təbiət hadisəsi üzərindən əslində insanın dözümünü, məğrurluğunu və hər cür çətinliyə rəğmən öz gözəlliyini qoruyub saxlamaq bacarığını vəsf edir. Qayada bitən çiçək elə şairin özünün çətin sınaqlardan keçən bütöv ruhudur.

​Mahirə Nağıqızı poeziyasında təbiət, sadəcə insanın yaşadığı mühit deyil, insanın mənəvi təmizliyini qoruyan, ona dözüm, gözəllik və səmimiyyət öyrədən böyük bir məktəbdir. Dağların vüqarı, suların saflığı, çiçəklərin ümidi şairin öz xarakterinin bədii misralara köçmüş ifadəsidir.

​Mahirə xanımın çoxşaxəli poeziyası klassik aşıq poeziyası ənənələrinə, xalq yaradıcılığının çoxəsrlik formalarına köklərlə bağlıdır. Onun qələmindən çıxan qoşmalar, gəraylılar və təcnislər heyratamiz ritm dəqiqliyi və axıcılığı ilə seçilir. Lakin o, həmin qədim formaları sadəcə təkrarlamır. Müasir insanın mürəkkəb psixoloji sarsıntılarını, düşüncələrini və hisslərini bu klassik qəliblərə elə ustalıqla sintez edir ki, şeirlər həm qədim sədaları xatırladır, həm də tamamilə yeni, modern və təravətli səslənir. Musiqili və axıcı dili sayəsində onun bir çox bədii nümunələrinə tanınmış bəstəkarlar tərəfindən onlarla mahnılar bəstələnib, bu əsərlər böyük musiqisevərlər kütləsi tərəfindən sevilərək dillər əzbəri olub. Xüsusilə qeyd etmək istərdik ki, ​Mahirə Nağıqızının poetik dünyası hər növ süni bəzəkdən, pafosdan uzaq bir saflıq və səmimiyyət dünyasıdır. Ona görə də cox vaxt onu səmimi şeirlər müəllifi adlandırırlar. Mahirə xanım oxucusu ilə yuxarıdan aşağı yox, eyni mənəvi müstəvidə, sanki pıçıldaşaraq, çox sakit və sakin şəkildə danışır.

​Müəllifin bədii dilinin ən böyük gücü xalq dilindən gələn təbii frazeologizmlər, atalar sözləri, hikmətli deyimlər və unudulmaqda olan qədim sözlərin bədii yaradıcılığına daxil edilməsidir. Bu xüsusiyyət onun poeziyasını elit kütlə ilə yanaşı, sadə xalq üçün də doğma və anlaşılan edir.

Mahirə Nağıqızı bədii yaradıcılığında aşıq poeziyasının və xalq dastanlarının ritmik strukturundan səmərəli istifadə edir, şeirlərində dilin leksik və semantik imkanlarını ən yüksək səviyyədə nümayiş etdirir. Onun poeziyası süni pafosdan uzaq, insan qəlbinə birbaşa xitab edən poetik dili ilə səciyyələnir.

​Poeziyaya bütün qəlbi ilə sevdalı, sözə ruhən bənd olan Mahirə Nağıqızı bu gün də eyni enerji ilə yaradır. O, bir alim və pedaqoq kimi gənc nəslin fundamental şəkildə yetişməsində, milli fəlsəfəmizin gələcəyə ötürülməsində böyük rol oynayır. Eyni zamanda bir şair kimi könülləri fəth etməkdə davam edir. Əminliklə bildirmək istəyirəm ki, Mahirə Nağıqızının qələmindən süzülən hər bir yeni misra Azərbaycan ədəbiyyatının tükənməz mənəvi xəzinəsinə əlavə olunan çox incə, zərif, parlaq, təkrarsız və əbədi bir naxışdır.

AYNURƏ Əliyeva  ADPU ETM-in elmi işçisi, Filologiya fakültəsinin müəllimi