https://innews.az/uploads/news/2026-11/_innews_cec245b4f91bc34a293771f77_o.jpg
Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində mühüm əhəmiyyət daşıyan 12 Noyabr müstəqil Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edildiyi əlamətdar gündür. Bu tarix ölkəmizdə hüquqi dövlət quruculuğunun, milli suverenliyin, demokratik idarəçilik prinsiplərinin və insan hüquqlarının konstitusion əsaslarının formalaşması baxımından xüsusi yer tutur.
1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan qarşısında yeni siyasi, hüquqi və ictimai münasibətlər sisteminin yaradılması kimi mühüm vəzifələr dayanırdı. Müstəqil dövlətin möhkəm hüquqi bazaya ehtiyacı var idi. Bu zərurəti nəzərə alan Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə yeni Konstitusiya layihəsinin hazırlanması istiqamətində mühüm işlər həyata keçirildi. Konstitusiya layihəsini hazırlayan komissiyaya Heydər Əliyevin rəhbərlik etməsi bu tarixi prosesdə onun siyasi və dövlətçilik fəaliyyətinin əhəmiyyətini göstərirdi. 1995-ci il noyabrın 12-də keçirilən ümumxalq referendumu ilə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası qəbul edildi. Həmin il noyabrın 27-də qüvvəyə minən Əsas Qanun ölkənin dövlət quruluşunu, hakimiyyətin təşkili prinsiplərini, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını, dövlət orqanlarının səlahiyyətlərini və cəmiyyətin inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirdi. Konstitusiyanın qəbul edilməsi Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsində mühüm mərhələ oldu. Əsas Qanunda dövlət müstəqilliyinin, suverenliyin və ərazi bütövlüyünün qorunması, demokratik quruluşun təmin edilməsi, qanunun aliliyi və vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı başlıca məqsədlər kimi təsbit edildi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik strategiyasında Konstitusiya yalnız hüquqi sənəd deyil, həm də müstəqil Azərbaycanın gələcək inkişafını müəyyənləşdirən fundamental sənəd kimi mühüm yer tuturdu. Onun rəhbərliyi ilə həyata keçirilən hüquqi və institusional islahatlar ölkədə yeni idarəçilik sisteminin formalaşmasına, dövlət orqanlarının fəaliyyətinin hüquqi çərçivələrinin müəyyənləşdirilməsinə xidmət etdi.
Sonrakı illərdə ölkənin inkişafından irəli gələn tələblər nəzərə alınaraq Konstitusiyaya referendumlar vasitəsilə əlavə və dəyişikliklər edildi. 2002-ci il avqustun 24-də, 2009-cu il martın 18-də və 2016-cı il sentyabrın 26-da keçirilən ümumxalq səsvermələri konstitusion inkişaf prosesinin mühüm mərhələləri oldu. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, hüquqi institutların inkişafı və ölkənin müasir çağırışlara uyğunlaşdırılması istiqamətində tədbirlər həyata keçirildi. Xüsusilə 2016-cı il referendumunda qəbul edilən dəyişikliklər idarəçilik sisteminin yenilənməsi və dövlət institutlarının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıdı.
Müasir Azərbaycanın dövlətçilik tarixində Konstitusiyanın əhəmiyyəti ölkəmizin suverenliyinin və müstəqil inkişafının hüquqi təminatı ilə daha da aydın görünür. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası dövlətçilik tariximizin yeni mərhələsini təşkil edir. Bu reallıqlar Konstitusiyada təsbit olunmuş dövlət müstəqilliyinin, suverenliyin və ərazi bütövlüyünün qorunması prinsiplərinin əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. 12 Noyabr yalnız tarixi hadisənin ildönümü deyil, həm də milli dövlətçilik düşüncəsinə, hüquqi dəyərlərə və qanunun aliliyinə ehtiram günüdür. Konstitusiya hər bir vətəndaşın hüquqlarının qorunması, cəmiyyətdə hüquqi məsuliyyətin gücləndirilməsi və dövlətin davamlı inkişafı üçün əsas istiqamətləri müəyyən edir. Bu əlamətdar gün müstəqil Azərbaycanın hüquqi dövlət quruculuğu yolunda əldə etdiyi tarixi təcrübəni xatırlamaq, milli dövlətçilik ənənələrini yaşatmaq və gələcək nəsillərə hüquqi dəyərlərə hörmət ruhunu aşılamaq baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin müəllimi, gənc alim
Osman Azadoğlu
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin
