https://innews.az/uploads/news/2025-09/_innews_27f07783d06ebdeb82d1e15dd_o.jpg
2020-ci il 27 sentyabr tarixində Azərbaycan və Ermənistan arasında növbəti müharibənin başlanğıc tarixi kimi tarixə düşdü. 44 gün davam etdi və müasir dövrdə Cənubi Qafqazın ən genişmiqyaslı silahlı qarşıdurmalarından biri olan bu münaqişənin ayaq səsləri 4 il əvvəl, 2016 – cı ildə özünü göstərmişdi. Müharibənin başlıca səbəbi Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarını – Dağlıq Qarabağ və ətraf 7 rayonu – uzun illər işğal altında saxlaması idi. 1991-ci ildə SSRİ-nin süqutundan sonra Ermənistanın Azərbaycana qarşı başladığı hərbi təcavüz nəticəsində Dağlıq Qarabağla yanaşı, ətraf rayonlar da işğal olundu. BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul edilən 4 qətnamə (822, 853, 874, 884) işğalçı qüvvələrin dərhal və qeyd-şərtsiz Azərbaycan ərazilərindən çıxmasını tələb etsə də, bu sənədlər icra olunmadı. 2020-ci ildə baş verən müharibə zamanı Azərbaycan Ordusu yüksək texnologiyalar, taktiki üstünlüklər və strateji planlama ilə uğur qazandı. 44 gün ərzində Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı, Şuşa və digər bölgələr işğaldan azad edildi. Noyabrın 10-da Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan arasında üçtərəfli bəyanat imzalandı və bununla da müharibə başa çatdı.
Müharibənin İnsan Həyatına və Cəmiyyətə Təsiri:
Hər bir müharibənin insan həyatına vurduğu zərər ölçüyəgəlməzdir. 2020-ci il müharibəsi zamanı hər iki tərəfdə yüzlərlə hərbçi və mülki şəxs həlak oldu. Azərbaycanın şəhərləri, o cümlədən Gəncə, Bərdə və Tərtər kimi yaşayış məntəqələri Ermənistan tərəfindən ağır artilleriya və raket atəşinə tutuldu. Bu hücumlar nəticəsində mülki əhali arasında çoxsaylı itkilər oldu, evlər dağıldı, infrastruktura ziyan dəydi.
Müharibədən sonra minlərlə məcburi köçkün 30 ildən sonra doğma yurdlarına qayıtmaq ümidi qazandı. Bu, Azərbaycan cəmiyyətində böyük mənəvi yüksəliş və milli birliyin güclənməsi ilə müşayiət olundu. Digər tərəfdən, postmüharibə dövründə psixoloji travmalar, mina təhlükəsi və infrastrukturun bərpası kimi çətinliklər də ortaya çıxdı.
Beynəlxalq Hüquq Baxımından Azərbaycanın Ərazi Bütövlüyü:
Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlar üzərində ərazi bütövlüyü beynəlxalq hüquqla tam tanınmışdır. BMT və digər beynəlxalq təşkilatlar Azərbaycanın suverenliyini tanıyır və işğal olunmuş ərazilərin geri qaytarılmasını tələb edən sənədlər qəbul etmişdir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 4 qətnaməsi:
Qətnamə 822: Kəlbəcərin işğalını pisləyir və geri qaytarılmasını tələb edir;
Qətnamə 853: Ağdamın işğalına etiraz edir;
Qətnamə 874 və 884: Digər rayonların işğalı və sülhə çağırışları əhatə edir.
Bundan əlavə, Avropa Şurası, ATƏT və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı da Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyır.
Ermənistanın bu ərazilərdə yaratdığı qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikası” beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmayıb və hüquqi əsası yoxdur.
İlham Əliyevin 2025 BMT Çıxışı:
Prezidentin çıxışı həm qələbə diplomatiyasının davamı, həm də postmüharibə dövründə Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini gücləndirmək məqsədi daşıyır. Ton qətiyyətlidir, özünəinamlıdır və beynəlxalq ədalətə çağırış edir.
1. Ərazi Bütövlüyü və Müharibənin Nəticəsi
İlham Əliyev Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün beynəlxalq hüquq əsasında və legitim hərbi vasitələrlə bərpa olunduğunu vurğulayır.
Ermənistanın 30 ilə yaxın davam edən işğal siyasəti sərt tənqid olunur və Azərbaycanın bu işğala öz gücü ilə son qoyması beynəlxalq ictimaiyyətə xatırladılır.
Bu, yalnız hərbi deyil, ədalətin bərpası kimi təqdim edilir. Bu çıxış hissəsi Azərbaycanın mövqeyini haqlı və prinsipial göstərmək üçün istifadə olunur. Burada məqsəd dünya ictimaiyyətinə göstərməkdir ki, Azərbaycan yalnız öz torpaqlarını azad edib, heç bir dövlətin sərhədini pozmayıb.
2. Sülhə Çağırış və Reallıqlar
Prezident bildirib ki, Azərbaycan sülh tərəfdarıdır, lakin bu sülh “ikili standartlarla” deyil, hüquq və qarşılıqlı hörmət əsasında qurulmalıdır.
Sülh yalnız tərəflərin bərabər hüquqlu olması və ərazi bütövlüyünün tanınması ilə mümkündür. Burda isə Ermənistan və onu dəstəkləyən bəzi dairələrə diplomatik mesaj verilir. Azərbaycan qələbədən sonra da barışmaz mövqedə deyil, amma sülh üçün qarşı tərəfin də real addım atmasını tələb edir.
3. İqtisadiyyat və Dayanıqlı İnkişaf
Azərbaycan iqtisadi sabitliyini qoruyub saxlayır, xarici borc az, valyuta ehtiyatları çoxdur.. Neftdən asılılığın azaldılması və yeni texnologiyalara keçid vurğulanır. Bu hissədə Azərbaycanın müharibədən sonra da sabit və güclü dövlət kimi inkişaf etdiyini göstərmək üçündür. Əsas mesaj: “Qələbədən sonra da ölkə quruculuqla məşğuldur, çökməyib.”
4. Humanitar Yardım və Beynəlxalq Təşəbbüslər
Azərbaycan dünyada müxtəlif böhranlara humanitar yardım göstərir – bu, ölkənin beynəlxalq həmrəyliyə verdiyi töhfə kimi göstərilir.
Xüsusilə iqlim dəyişiklikləri və Xəzərin kiçilməsi məsələsində regional əməkdaşlığa çağırış edilir. Bu, Azərbaycanın artıq yalnız Qarabağ məsələsi ilə deyil, qlobal çağırışlarla da məşğul olan məsuliyyətli dövlət imici formalaşdırmaq cəhdidir. Cənab prezidentin bu çıxış Azərbaycanın postmüharibə dövründə öz diplomatik mövqeyini gücləndirmək, qlobal məsələlərdə söz sahibi olmaq, və reallıqları beynəlxalq auditoriyaya izah etmək məqsədinə xidmət edir.
Əfsanə İbrahimova
YAP ŞİRVAN ŞƏHƏR TƏŞKİLATININ FƏALI
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin
