https://innews.az/uploads/news/2024-04/_innews_8cc8f5aba02c94a057aebb577_o.jpg
Layihənin məqsədi Azərbaycanın sərhədlərindən kənarda ali təhsil almış və ya hazırda tələbə olan gənclərin həyatını, gündəlik qayğılarını, hədəflərini, gələcək planlarını onların öz dilindən eşitmək və ictimaiyyətə çatdırmaqdır.
Bu çərçivədə ilk müsahibimiz Çexiyada təhsil alan Canel Nəcəflidir.
– Canel xanım! İstərdik ki, əvvəlcə özünüz haqda oxucularımıza məlumat verəsiniz!
– Öncə, maraqlı layihənizdə ilk müsahib kimi məhz məni seçdiyinizə görə minnətdarlığımı bildirirəm və layihənizə uğurlar arzu edirəm.
Mən, Canel İlham qızı Nəcəfli, violin ifaçısı, Respublika və Beynəlxalq Müsabiqələr Laureatı, 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən “İlin Gənci” mükafatçısı, Çexiyada ilk əcnəbi tələbəyə verilmiş “Orfeus” mükafatçısı olmuşam.
2002-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşam. 2008-2019 – cu illərdə Bülbül adına OİMM-də təhsilimi əla qiymətlərlə, tərifnamə və Fəxri diplomla bitirmişəm.
Hazırda Bakı Musiqi Akademiyasında 5-ci kursda qiyabi, Plzen (Çexiya) Dövlət Konservatoriyasında 4-cü kursda əyani təhsil alıram. 9 dəfə nüfuzlu beynəlxalq müsabiqələrdə 1-ci yer və Qran-Pri qalibi olmuşam. Keçən il növbəti müsabiqənin 2-ci yer qalibi oldum (1-ci yer heç kəsə verilməmişdi) və ABŞ-da dünyaca ən məşhur musiqi zallarından biri olan Nyu – Yorkda Karnegi holda (Carnegie Hall) qaliblərin Qala konsertində çıxışım oldu. Mən orada Fikrət Əmirovun əsərini ifa etdim, həmçinin bu müsabiqədə Fikrət Əmirovun ailəsi tərəfindən də mükafata layiq görüldüm. Həmin müsabiqənin münsiflərindən biri olan tanınmış violin ifaçısı və pedaqoq Sergui Şvartz tərəfindən bir ustad dərsi də qazandım. Bu cür seçilib yer aldığım müsabiqələr çox olub. Mənim üçün ən önəmli və ən dəyərli olan diplomlarımdan biri Ulu Öndərimiz Heydər Əliyevin adını daşıyan və onun 95-illiyinə həsr olunmuş II Respublika müsabiqəsində I yerin qalibi olmağımdır. Çünki bu nüfuzlu müsabiqə Ümummilli Liderimizin əziz xatirəsinə həsr olunur və 5 ildən bir keçirilir.
– Xaricdə təhsil almaq üçün niyə məhz Çexiyanın seçmisiniz? Ümumiyyətlə necə oldu ki, Çexiyada təhsil almağa qərar verdiniz?
– 2018-ci ildə Belçikada gənc violinçilərin “Grumiaux” (keçmiş “Bravo”) adlı beynəlxalq müsabiqəsində iştirak etmək qərarına gəldim. Müsabiqə həqiqətən çox ciddi idi. Münsiflər dünyanın müxtəlif ölkələrindən şöhrətli violin ifaçıları idilər: – Dora Svartzberg (Avstriya), Filip Koç (Fransa), Youssif İvanov (Belçika), Roman Ferçuk (Çexiya), İqor Tkaçuk (Belçika) və digərləri. Əslində belə ciddi müsabiqədə yer almağımı yox, heç finala keçəcəyimi belə düşünmürdüm. Finala keçəndə hamı çox sevindi, düşünürdüm ki, bununla bitəcək. Lakin ikinci mərhələdə çıxışılardan bir müddət sonra qaliblər elan edildikdə, öz adımı da eşidəndə,sevincimin həddi-hüdudu olmadı. O zaman mən Bülbül adına OİMM-nin 10-cu sinifində oxuyurdum. Həmin müsabiqədə mən Çexiyadakı müəllimimlə tanış oldum. Məni 8 münsifdən 4-ü öz ölkələrinə təhsil almağa dəvət etdilər. Bütün ölkələrdə təhsil haqqı çox yüksək olduğundan və Roman Fedçukun Çexiyadakı təhsillə verdiyi açıqlamasından sonra Çexiyanı seçdim. Yeganə şərt təhsilin çex dilində olacağı idi. Plzen Konservatoriyasının rektoru cənab Breyxa tələbələrə bir il ərzində dil öyrənə-öyrənə musiqi təhsilini davam etmək imkanı yaradır. Çex müəllimlərim, dostlarım, bir neçə il ərzində bəzi çətin çex sözlərini düzgün tələffüz etməyimə məəttəl qalırlar. Onlar deyirlər ki, burada on illərlə yaşayan əcnəbilər çex dilini mənim kimi tələffüz edə bilmirlər (gülür). Mən çox şadam ki, seçimim bu ölkə və müəllimim məhz Roman Fedçuk oldu. Bir məqamı da bildirim ki, Belçikada əldə etdiyim bu Diplom mənə Azərbaycanda peşəmə uyğun olan istədiyim Ali məktəbə müsabiqədənkar (imtahansız) daxil olmağa imkan yaratdı. Mən də dahi bəstəkarımız Üzeyir Hacıbəylinin adını daşıyan musiqi ocağında BMA-da təhsil almağı seçdim. Belçikada iştirakım mənim həyatımda həqiqətən də dönüş və imkanlar yaratdı.
– Avropadakı vəziyyətə bələdsiniz. Sizcə, Avropada təhsil almaq istəyənlər əsasən nələrə diqqət etməlidirlər? Onları hansı risklər gözləyir?
– Düşünürəm ki, biz tələbələrin ölkəmizi layiqincə təmsil etməyə imkanlarımız daha genişdi. Belə ki, doğma Azərbaycanımız barədə ətrafımızdakı müəllim və tələbələri düzgün məlumatlandırmaq, tariximiz, mədəniyyətimiz, hazırda sevimli prezidentimizin digər ölkə rəhbərlərini heyrətə gətirdiyi çıxışları, apardığı daxili və xarici siyasəti, ölkənin durmadan bütün sahələrdə inkişaf strategiyası, 30 ildən çox müddətdə düşmənin viran qoyduğu ərazilərin qısa bir müddətdə cənnət-məkana çevrilməsi və xaricilərin görə bilmədiyi və ya görmək istəmədikləri digər məqamlarla bağlı informasiyalarla xarici vətəndaşları məlumatlandırırıq.
Bu məsuliyyəti dərk edib, maksimal dərəcədə olduğumuz ölkə vətəndaşlarının diqqətinə çatdırmalıyıq. Bir musiqiçi kimi mən də öz üzərimə düşən işi zənnimcə bacardığım qədər ətrafdakıların diqqətinə çatdırıram. Dahi bəstəkarlarımızın əsərlərini ifa edirəm, kimin əsəri olduğunu açıqlayıram. Şərqdə ilk operanın məhz Azərbaycan bəstəkarının yaratdığını diqqətlərinə çatdırıram. Bir dəfə ümumi fortepiano (obşefono) dərsində müəlliməm telefonla danışmaq üçün otaqdan çıxanda mən pianoda Vaqif Mustafazadənin əsərlərinin ifa etməyə başladım, müəlliməm qayıdan kimi – bu nə əsərdi, deyə məndən soruşdu və mən də ona həmin əsərin bir hissəsinin notlara yazıb verdim müəllimimə təqdim etdim. O çox sevinmişdi. Bildiyiniz kimi, musiqi sərhəd tanımır, musiqinin milləti olmur. Çox istərdim ki, dahi bəstəkarlarımızın əsərləri digər ölkələrdə tədris proqramına salınsın. Bu işdə konservatoriya rəhbərləri ilə, musiqi şöbələri ilə danışıqlar aparmağa hazıram. Əgər müəyyən dəstək olarsa, məncə bunun öhdəsindən layiqincə gələrəm və buradakı müəllimimin mənə bu işdə tam köməklik göstərəcəyinə inanıram. Məncə, hər kəs bacardığı qədər ətrafdakıları məlumatlandırsa, zaman-zaman bizə qarşı olan “qarayaxma” kampaniyasına, bizləri sevməməyə son qoyular. Sözsüz ki, bütün bunları aqressiv şəkildə yox, məhz doğru sözümüzü çatdırmaq mənasında deyəriksə, bizə qarşı səhv düşüncələri aradan qaldıra bilərik.
– Ümumilikdə Çexiya ictimai mühitinin və təhsil sisteminin müsbət və mənfi cəhətləri haqqında nə deyə bilərsiniz?
– Çexiya da elə Avropa ölkərindəndir ki, orada məhz onların öz dillərində danışmağa üstünlük verirlər. Şükürlər olsun ki, mən onların dilində sərbəst danışıram. Bu cəhətdən heç bir maneə, soyuq münasibətlə üzləşmirəm. Düzü, ilk dövrlərdə çətinlik çəkirdim. Təhsil aldığım ilk illərdə pandemiya dövrü olduğu üçün ünsiyyət bir qədər məhdud olduğuna baxmayaraq, hazırda ünsiyyətlə, çex dili ilə bağlı heç bir çətinliyim yoxdur. Əslində öz dillərini sevməkləri, başqa dildə danışmamaqlarını mənfi hal kimi qəbul etmirəm. Lakin bu cür ölkələrə yeni gəlmiş insanlar üçün ilk dövrlərdə çətin olduğunu qeyd edərdim. Mən ciddi mənfi münasibətlə üzləşməmişəm, məni burda hər şey qane edir. Lakin 1-2 dəfə kobud münasibətlə rastlaşdığım hallar da olub. Düşünürdüm ki, xarici vətəndaş olduğuma görə belə münasibət bəsləyirlər. Amma müəllimlərim və buradakı dostlarım deyir ki, hər yerdə olduğu kimi bu ölkədə də yaxşı və yaxşı olmayan inslanlar mövcuddur. Düzünü desəm, Azərbaycanda olan xeyirxahlıq, xoş münasibət, mehribanlıq dünyanın heç bir yerində bizim qədər yoxdur. İstərdim ki, yaşadığım Plzen şəhərində Azərbaycan mətbəxi də yer alsın. Təhsilimdən çox razıyam, müxtəlif dillər keçirik. Filarmoniyada, teatr, konsert zallarında çıxışlarımız, dəsrlərimiz olur, idman üçün gözəl şəraiti olan zalımız var və s., müəllimlərim mənim biliyimdən, oxumağımdan çox razıdırlar, bu da çox sevindirici məqamdır.
– Çexiyaya adaptasiya mərhələsini necə keçdiniz? Adətən hansı çətinliklərlə rastlaşmısınız?
– Plzendə 1-ci kursumu bitirməmiş pandemiya dövrü başladı, onlayn təhsil sisteminə keçdik, biliklərimizi lazımi qaydada nümayiş etdirə bilmirdik, müəllimlərim məni yaxşı tanımırdı, miqrasiya idarəsi ilə bağlı sənədləşmə işləri ilk dövrdə çətin gəlirdi, burada sənəd məsələləri çox ciddidir, hər bir xırda-böyük məqamlara ciddi diqqət yetirilir. Şükürlər olsun ki, ilbəil artıq 5-ci müraciətim oldu və hər bir sənəd qaydasındadı. Əsasən dili öyrənmək mərhələsində bir qədər sıxılırdım, çünki burda elə sürətli danışanlar var ki, bir müəlliməmiz var, hətta çex tələbə dostlarım da onu göclə başa düşürdülər (gülür). Hal-hazırda düşünürəm ki, hər şey qaydasındadır.
– Arzularınız və gələcək planlarınız barədə nə deyə bilərsiniz?
– Musiqiçi kimi, solo ifa etməyə daha çox üstünlük verirəm. Məni tez-tez Plzen Dövlət Filarmaniyasına orkestrda ifa etməyə çağırırlar, arada onlarla işləsəm də, qeyd etdiyim kimi, solo ifa etməyi sevirəm. Bir neçə nüfuzlu konsertlərim də baş tutmuşdur. Onlardan, Prezident Administrasiyası və Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin gənclər üçün nəzərdə tutulmuş “Yeni Adlar” layihəsi çərçivəsində 2023-cü ilin fevralında Bakıdakı gözəl musiqi zallarından biri olan M.Maqomayev adına Dövlət Filarmosiyasında orkestrlə Mosartın 3 saylı konserti ilə çıxışım, elə həmin ilin mayında Çexiya və Azərbaycan arasında diplomatik münasibətlərin 30 illiyinə həsr olunmuş geniş konsert proqramı ilə solo ifam və Çexiyadan gəlmiş müəllimimlə duet çıxışlarımı qeyd etmək istərdim. Həmçinin Çexiyadakı Azərbaycan səfirliyinin, Diasporamızın tədbirlərində tez-tez solo çıxışlarım olur. Onlarla sıx əməkdaşlıq edirəm. Həmin konsertlərdən biri 44-günlük Vətən müharibəsində qalibiyyətimizin birinci ildönümündə səfirliyimizin təşkil etdiyi, zəfərimizə həsr edilmiş “Long Live Azerbaijan” adlı konsertdə təxminən 1 saatlıq solo ifam oldu. 30-dan çox diplomatın dəvət olunduğu konsert böyük alqışlarla qarşılandı.
Məncə ana tərəfdən əslim Şuşalı olduğu üçün ifam daha təsirli idi. 20 yanvar faciəsinə, Xocalı soyqırımına, Respublika gününə, Heydər Əliyevin 100 illiyinə həsr edilmiş diplomatik konsertlərdə solo ifalarım yer alıb. Hər zaman ölkəmizi layiqincə və yüksək səviyyədə təmsil etməyə hazıram və bundan sonra da edəcəyəm. Arzularımdan biri də odur ki, bir musiqiçi kimi dünyaca məşhur musiqi salonlarında çıxış edim. Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərini xaricdə ifamla tanıtdırım. Həmçinin təhsilimi Azərbaycanımıza, karyerama faydalı şəkildə davam etmək fikrindəyəm. Ümid edirəm seçdiyim yolu layiqincə və sona qədər davam etdirəcəyəm. Bir daha layihənizə uğurlar arzulayıram. Hər birinizə təşəkkürümü bildirirəm.
